Transvetten zijn dodelijk, feit of fabel?

Sint 2020Sint 2020

Zijn transvetten dodelijk? Van alle doden wereldwijd sterft ruim 1% aan transvetten. Dit is misschien te verwaarlozen maar ook die ene procent kun je vermijden. Simpelweg door geen transvetten in bewerkt voedsel te eten. Dat is lastig want transvetten komen veel voor, bijvoorbeeld in margarine en halvarine. Maar ook in sojaolie.

Wat zijn transvetten?

Over transvetten valt veel te zeggen, maar wat is het eigenlijk? Er zijn drie soorten vetten, waaronder transvetten er één van is.

Verzadigde vetten zijn meestal dierlijk. Ze bevatten een verhoogd ‘slecht ‘LDL-cholesterol maar ook een verhoogd ‘goed’ HDL-cholesterol.

Onverzadigde vetten zijn meestal plantaardig. Deze bevatten een verlaagd slechts cholesterol en een verhoogd goed cholesterol.

Transvetten zijn onverzadigde vetten met een inflexibele keten. Het luchaam kan deze slecht verwerken. Transvet bevat verhoogd LDL-cholesterol en verlaagd HDL-cholesterol.

In volgorde van meest gezonde vetten kom je dan uit op:

  1. Onverzadigde vetten
  2. Verzadigde vetten
  3. Transvetten

Onverzadigde vetten zijn goed, transvetten zijn slecht

Wanneer je naar bovenstaand rijtje kijkt dan is het duidelijk: transvetten zijn de meest slechte vetten. Ze worden kunstmatig gemaakt en toegevoegd aan allerlei producten, met name aan margarine. In de fabriek worden plantaardige oliën zoals zonnebloemolie gehard, zodat ze lang houdbaar zijn en bruikbaar als margarine en bak- en braadproducten.

Tijdens het hardingsproces ontstaan de transvetten. In de jaren tachtig van de 20e eeuw bedroeg het gehalte transvetten soms wel tot 50 procent. Tegenwoordig bedraagt dit meestal minder dan 1 gram per 100 gram product. In frituurolie zit meer: gemiddeld 5 tot 10 gram per 100 gram frituurvet.

Overigens vind je natuurlijk transvet ook terug in herkauwers: deze worden in de maag van het dier geproduceerd. Melk en vlees van herkauwers bevat daarom een kleine hoeveelheid transvetten. Dit is veel minder dan in margarines te vinden is.

De geschiedenis van transvetten

Vroeger waren er geen grote hoeveelheden slechte transvetten, simpelweg omdat er nog geen gebruik ligt gemaakt van het harden van eetbare olie. Toen ontstond de imitatie roomboter, ook wel margarine genoemd. Dit werd van sojaolie of walvistraan gemaakt. Transvet is een verbinding van plantaardige olie en waterstof.

Lange tijd werd gedacht dat dit veilig was. Pas in 1990 ontdekten men dat het transvet in margarine nog slechter is dan de vetzuren die in roomboter voorkomen.

Transvetten maken een product langer houdbaar, smakelijker en de producten worden goedkoper voor de consument. Daarnaast werken transvetten ook nog eens verslavend, wat goed is voor de verkoopcijfers.

Weetje: opkomst van de air fryer

Wist je dat je tegenwoordig heel goed transvetten kunt vermijden of flink verminderen? Dit doe je door gebruik te maken van een air fryer hiermee maak je friet, snacks, gebak en andere producten klaar maar dan op een hartstikke gezonde manier.

Bekijk air fryers

Veilige hoeveelheid

Zijn transvetten dodelijk? In eerste instantie dacht de bevolking dat transvetten gezonder waren dan verzadigde vetten. Transvetten werden dan ook massaal in margarines en bak-en braadproducten gestopt. Gelukkig weet men al enige tijd dat dit niet het geval is. Transvet slibt de aderen dicht met ernstige hart– en vaatziekten als gevolg. Transvetten vind je terug in alle producten waarbij gedeeltelijk geharde olie is gebruikt. Denk hierbij aan snacks, chips, koekjes, gebak, saucijzenbroodjes etc.

Er is geen veilige hoeveelheid transvet. Het beste is om helemaal geen transvet binnen te krijgen. Toch ontkom je er niet aan: vlees en melk van herkauwers bevat nu eenmaal een kleine hoeveelheid natuurlijke transvetten. Aangeraden wordt om nooit meer dan 2 gram transvetten per dag binnen te krijgen. Gemiddeld nemen we 6 gram per dag tot ons: dit is drie keer zoveel dan wordt geadviseerd.

Dit gebeurt er in je lichaam

Het lichaam kan zelf moeilijk transvetten kwijtraken. Het verteringsproces gaat zeer langzaam. Daarom hopen deze vetten zich op in het lichaam. Transvetten verlagen het goede HDL-cholesterol en verhogen het slechte LDL-cholesterol in ons lichaam. Daarnaast hebben transvetten een zeer ongunstige werking op de elasticiteit van de vaatwanden.

Een wetenschapper vertelde ooit dat transvetten het grootste wetenschappelijk onderzoek op de mens was, zonder dat de mens hiervan afwist. Heel lang is men in de veronderstelling geweest dat transvetten gezonde vetten waren, met als gevolg dat het massaal gebruikt en genuttigd werd. Een kwalijke zaak, want pas sinds kort weten mensen dat het helemaal niet zo gezond is en maak je zelf de keuze om deze schadelijke vetten naar binnen te werken.

Jaarlijks sterft ruim1/3e deel van de bevolking aan hart- en vaatziekten. Hiervan wordt een gedeelte veroorzaakt door het eten van te veel transvetten.

Het uitbannen van transvetten

Omdat transvetten dodelijk kunnen zijn is het voor restaurants, fastfoodketens en eetgelegenheden niet meer toegestaan om gebruik te maken van geharde olie tijdens het frituren. In Amerika waren ze hier al veel langer mee bezig, Nederland is dit voorbeeld pas veel later gevolgd.

Roomboter eten

Vaak wordt gedacht dat er in roomboter minder transvetten zit. Dit klopt niet. Gemiddeld zit er in roomboter 1,5 g transvet per 100 g. In margarine zit 0,5-1 g transvet per 100 g. Dierlijke transvetten zijn net zo schadelijk zijn als de gefabriceerde transvetten. Roomboter is wel lekkerder maar bevat naast meer transvetten ook meer verzadigde vetten. Voor de gezondheid is het dus echt niet beter.

Transvetten dodelijk: hoe zit het dan met olijfolie?

Olijfolie wordt aanbevolen om in te braden, maar olijfolie is onstabiel en kan bij een temperatuur boven de 160 graden omzetten in transvetten. Ook plantaardige oliën om in te frituren kennen die eigenschap. Kokosvet blijft op hoge temperatuur stabiel. Kokosvet bevat veel verzadigde vetten, maar bevat geen transvetten en er komt door verhitting ook geen transvetten vrij.

Tip: bekijk kokosolie extra virgin

Wanneer je bovenstaande bekijkt is het best lastig om een verantwoorde keuze te maken. Maak je veel gebruik van margarine dan is het aan te raden om dit te minderen. Want dat transvetten dodelijk kunnen zijn, dat is inmiddels wel duidelijk.

Deze artikelen zijn met veel liefde en zorg door Dominique geschreven